Waarom staan zuivelproducten wereldwijd in de voedingsrichtlijnen?

Wereldwijd wordt de consumptie van zuivel aangeraden in de voedingsrichtlijnen, vanwege de bijdrage aan de inname van verschillende nutriënten die geassocieerd worden met gezondheidseffecten. Melk is de basis voor alle zuivelproducten. Zuivel bevat van nature eiwitten, vitamines en mineralen en is daarom gedurende alle levensfases onderdeel van een gezond voedingspatroon. Welke zuivelproducten er in de richtlijnen staan en wat de aanbevolen hoeveelheid is, verschilt per land, in overeenstemming met de cultuur en eetgewoontes. In België wordt voor volwassenen aangeraden om 200 tot 500 gram melk of zuivelproducten te per dag te consumeren.1

Eiwitten

Melk bevat eiwitten, koolhydraten, vetten, vitamines en mineralen. Het eiwitgehalte in melk is ongeveer 3,5%.2 Eiwitten hebben meerdere belangrijke functies in het lichaam. Ten eerste zijn eiwitten belangrijke bouwstoffen voor bijvoorbeeld spieren, organen en botten.3,4 Daarnaast worden eiwitten in het lichaam gebruikt voor de productie van enzymen en bepaalde hormonen.3 Bovendien hebben eiwitten een rol in ons afweersysteem, bij het transport van voedingsstoffen en bij de overdracht van signalen binnen cellen.3

Essentiële aminozuren

Essentiële aminozuren kunnen niet door het lichaam aangemaakt worden en moeten dus via de voeding worden binnengekregen.3 Het eiwit in zuivel bevat alle essentiële aminozuren in hoge hoeveelheden en in de juiste verhouding.5 Ook zijn de eiwitten goed verteerbaar. Daarom spreken we bij zuivel van een hoge eiwitkwaliteit.5

Micronutriënten in melk

Melk bevat verschillende essentiële micronutriënten, zoals riboflavine (vitamine B2), vitamine B12, fosfor, jodium, kalium en calcium.2,6–11 Deze vitamines en mineralen ondersteunen het goed functioneren van het lichaam op meerdere manieren. Eén glas halfvolle melk (200 ml) bevat de volgende voedingsstoffen:2,12,

  • Eiwit: 6,6 g
  • Calcium: 240 mg (30% van de RNI)
  • Fosfor: 188 mg (27% van de RNI)
  • Kalium: 330 mg (17% van de RNI)
  • Riboflavine: 0.36 mg (26% van de RNI)
  • Vitamine B12: 0.40 mcg (16% van de RNI)

*RNI = Reference Nutrient Intake

Vitamines

Melk is een bron van riboflavine (vitamine B2) en vitamine B12.14 Riboflavine ondersteunt het functioneren van het zenuwstelsel en het energiemetabolisme.15 Ook draagt riboflavine bij aan het onderhouden van de huid, gezichtsvermogen, een gezond ijzer metabolisme en aan het verminderen van vermoeidheid.15 Vitamine B12 speelt een rol bij het energiemetabolisme en het functioneren van het immuunsysteem.6 Verder draagt het bij aan het functioneren van het zenuwstelsel en de vorming van rode bloedcellen.6 Van nature wordt vitamine B12 alleen gevonden in dierlijke producten, zoals zuivel, vlees en eieren. Voor mensen die deze producten niet of nauwelijks eten, is de vitamine B12 inname een belangrijk aandachtspunt.

Mineralen

Melk bevat verschillende mineralen, waaronder kalium, jodium, calcium en fosfor. Kalium draagt bij aan het functioneren van de spieren en het zenuwstelsel en aan het behouden van een normale bloeddruk.9 Jodium draagt daarnaast bij aan de productie van schildklierhormonen en de schildklierfunctie.8 Schildklierhormonen zijn van belang voor groei en ontwikkeling. Ook heeft jodium een belangrijke rol in het energiemetabolisme en draagt het bij aan het cognitief en neurologisch functioneren.8 Ten slotte is calcium onder andere van belang voor het functioneren van de spieren, het behoud van de botten, de bloedstolling en voor neurotransmissie.10

Botgezondheid

Met name voor kinderen en adolescenten is de inname van calcium, in combinatie met beweging, voordelig voor de botgezondheid.16 Voldoende inname van calcium gedurende deze levensfase is belangrijk voor het behalen van een maximale sterkte van de botten (de piekbotmassa) tijdens jongvolwassenheid.10 De piekbotmassa is een bepalende factor voor botmineraalstatus gedurende het leven, aangezien een hogere piekbotmassa betekent dat je een grotere botreserve hebt. De inname van voldoende calcium is echter belangrijk op elke leeftijd. Naast calcium is vitamine D ook belangrijk voor het onderhouden van de botten.9 Vitamine D zit van nature niet in melk, maar kan door het lichaam zelf worden aangemaakt via de zon.

Naast calcium draagt ook fosfor bij aan het behoud van de botten.7 Dit mineraal is een structureel component van de botten: maar liefst 80-85% van de totale hoeveelheid fosfor in het lichaam wordt opgeslagen in de botten.7 Fosfor draagt ook bij aan een gezond energiemetabolisme en aan het normaal functioneren van celmembranen.7

Conclusie

Melk is een product dat verschillende nutriënten bevat die geassocieerd zijn met gunstige gezondheidseffecten .2,5–11 Vanwege de vitamines, mineralen en hoogwaardige eiwitten past de consumptie van zuivel in een gezond en gevarieerd voedingspatroon. De consumptie van zuivel is daarom wereldwijd opgenomen in richtlijnen voor gezonde voeding.

Lees meer:

Referenties

  1. Hoge Gezondheidsraad. Voedingsaanbevelingen Voor de Belgische Volwassen Bevolking Met Een Focus Op Voedingsmiddelen – 2019. Brussel: HGR; 2019. Advies Nr. 9284. www.hgr-css.be
  2. Belgische Voedingsmiddelentabel (Nubel), 6e editie, 2017.
  3. Voedingscentrum (z.d.) Eiwitten. Geraadpleegd van https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/eiwitten.aspx.
  4. Verreijen A.M., Tieland M., Weijs PJM. Eiwitten. In: Former M., van Asseldonk G., Drenth J., Schuurman C. (eds) Informatorium over Voeding en Diëtetiek – Supplement 101 – april 2019. Bohn Stafleu van Loghum, Houten. Published online 2019.
  5. EFSA. Scientific Opinion on Dietary Reference Values for protein. EFSA J. 2012;10(2):1-66. doi:10.2903/j.efsa.2012.2557
  6. EFSA. Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to vitamin B12 and contribution to normal neurological and psychological functions (ID 95, 97, 98, 100, 102, 109), contribution to normal homocysteine metabolism (ID 96, 103, 106), maintena. EFSA J. 2010;8(10):1-23. doi:10.2903/j.efsa.2010.1756
  7. EFSA. Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to phosphorus and function of cell membranes (ID 328), energy-yielding metabolism (ID 329, 373) and maintenance of bone and teeth (ID 324, 327) pursuant to Article 13(1) of Regulation (EC) . EFSA J. 2009;7(10):1-17. doi:10.2903/j.efsa.2009.1219
  8. EFSA. Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to iodine and contribution to normal cognitive and neurological function (ID 273), contribution to normal energy-yielding metabolism (ID 402), and contribution to normal thyroid function an. EFSA J. 2010;8(10):1-15. doi:10.2903/j.efsa.2010.1800
  9. EFSA. Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to potassium and maintenance of normal muscular and neurological function (ID 320, 386) and maintenance of normal blood pressure (ID 321) pursuant to Article 13(1) of Regulation (EC) No 192. EFSA J. 2010;8(2):1-17. doi:10.2903/j.efsa.2010.1469
  10. EFSA. Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to calcium and maintenance of bones and teeth (ID 224, 230, 231, 354, 3099), muscle function and neurotransmission (ID 226, 227, 230, 235), blood coagulation (ID 230, 236), energy-yielding . EFSA J. 2009;7(10):1-27. doi:10.2903/j.efsa.2009.1210
  11. EFSA. Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to calcium and vitamin D and maintenance of bone (ID 350) pursuant to Article 13(1) of Regulation (EC) No 1924/2006. EFSA J. 2009;7(10):1-14. doi:10.2903/j.efsa.2009.1272
  12. RIVM B. Portie-online versie. NEVO-online versie 2020/1.4.
  13. De Commissie van de Europese Gemeenschappen. Verordening nr 1169/2011. 2011;2011(1169):18-63.
  14. Voedingscentrum (z.d.) Melk en melkproducten. Geraadpleegd van https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/melk-en-melkproducten.aspx.
  15. EFSA. Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to riboflavin (vitamin B2) and contribution to normal energy-yielding metabolism (ID 29, 35, 36, 42), contribution to normal metabolism of iron (ID 30, 37), maintenance of normal skin and m. EFSA J. 2010;8(10):1-28. doi:10.2903/j.efsa.2010.1814
  16. Yang X, Zhai Y, Zhang J, Chen JY, Liu D, Zhao WH. Combined effects of physical activity and calcium on bone health in children and adolescents: a systematic review of randomized controlled trials. World J Pediatr. 2020;16(4):356-365. doi:10.1007/s12519-019-00330-7