Waarom staan zuivelproducten wereldwijd in de voedingsrichtlijnen?

Wereldwijd wordt de consumptie van zuivel aangeraden in de voedingsrichtlijnen, vanwege de bijdrage aan de inname van verschillende nutriënten die geassocieerd worden met gezondheidseffecten. Melk bevat van nature eiwitten, vitamines en mineralen en is daarom gedurende alle levensfases onderdeel van een gezond voedingspatroon. Welke zuivelproducten er in de richtlijnen staan en wat de aanbevolen hoeveelheid is, verschilt per land, in overeenstemming met de cultuur en eetgewoontes. In Nederland wordt voor volwassenen aangeraden om twee tot drie porties zuivel (300-450 ml) en 40 gram kaas per dag te consumeren. Wanneer magere en halfvolle zuivelproducten geconsumeerd worden, is er geen sprake van een te hoge inname van verzadigd vet.1

Eiwitten

Melk bevat van nature eiwitten, koolhydraten, vetten, vitamines en mineralen. Het eiwitgehalte in melk is ongeveer 3,5%.2 Eiwitten spelen een rol bij verschillende processen in het lichaam. Ten eerste zijn eiwitten belangrijke bouwstoffen voor bijvoorbeeld spieren, organen en botten.3,4 Daarnaast worden eiwitten in het lichaam gebruikt voor de productie van enzymen en bepaalde hormonen.3 Bovendien hebben eiwitten een rol in ons afweersysteem, bij het transport van voedingsstoffen en bij de overdracht van signalen binnen cellen.3

Essentiële aminozuren

Essentiële aminozuren kunnen niet door het lichaam aangemaakt worden en moeten dus via de voeding worden binnengekregen.3 Het eiwit in zuivel bevat alle essentiële aminozuren in hoge hoeveelheden en in de juiste verhouding.5 Ook zijn de eiwitten goed verteerbaar.5 Daarom spreken we bij zuivel van een hoge eiwitkwaliteit.5

Micronutriënten in melk

Melk bevat van nature verschillende essentiële micronutriënten: riboflavine (vitamine B2), vitamine B12, fosfor, jodium, kalium en calcium.2,6–12 Deze vitamines en mineralen ondersteunen het goed functioneren van het lichaam op meerdere manieren.

100 g halfvolle melk bevat2,13:

  • Energie                            45 kcal
  • Vet                                    1.4 g
  • waarvan verzadigd       0.9 g
  • Koolhydraten                 4.7 g
  • waarvan suikers            4.7 g
  • Eiwit                                 3.4 g
  • Zout                                  0.1 g
  • Riboflavine                     0.18 mg (13% van de DRI*)
  • Vitamine B12                 0.45 mcg (18% van de DRI*)
  • Kalium                            160 mg (8% van de DRI*)
  • Calcium                          123 mg (15% van de DRI*)
  • Fosfor                             104 mg (15% van de DRI*)
  • Jodium                           15 mcg (10% van de DRI*)

*Dagelijkse Referentie-Inname

Vitamines

Melk is van nature een bron van riboflavine (vitamine B2) en vitamine B12.1 Riboflavine ondersteunt het functioneren van het zenuwstelsel en het energiemetabolisme.6 Ook draagt riboflavine bij aan het onderhouden van de huid, gezichtsvermogen, een gezond ijzer metabolisme en aan het verminderen van vermoeidheid.6 Vitamine B12 speelt een rol bij het energiemetabolisme en het functioneren van het immuunsysteem.7 Verder draagt het bij aan het functioneren van het zenuwstelsel en de vorming van rode bloedcellen.7 Van nature wordt vitamine B12 alleen gevonden in dierlijke producten, zoals zuivel, vlees en eieren. Voor mensen die deze producten niet of nauwelijks eten, is de vitamine B12 inname een belangrijk aandachtspunt.

Mineralen

Waarom staan zuivelproducten wereldwijd in de voedingsrichtlijnen? 1Melk bevat van nature verschillende mineralen, waaronder kalium, jodium, calcium en fosfor. Kalium draagt bij aan het functioneren van de spieren en het zenuwstelsel en aan het behouden van een normale bloeddruk.10 Jodium draagt bij aan de productie van schildklierhormonen en de schildklierfunctie.9 Schildklierhormonen zijn van belang voor groei en ontwikkeling. Ook heeft jodium een rol in het energiemetabolisme en draagt het bij aan het cognitief en neurologisch functioneren.9 Uit onderzoek blijkt dat volwassenen in Nederland gemiddeld 31,5 microgram jodium per dag binnenkrijgen via melk(dranken). Dit is 21% van de adequate inname voor volwassenen (150 µg/dag).14 Ten slotte is calcium onder andere van belang voor het behoud van de botten, ondersteunt het functioneren van de spieren, en draagt het bij tot een normale bloedstolling en neurotransmissie.11

Botgezondheid

Met name voor kinderen en adolescenten is de inname van calcium, in combinatie met beweging, voordelig voor de botgezondheid.15 Voldoende inname van calcium gedurende deze levensfase is belangrijk voor het behalen van een maximale sterkte van de botten (de piekbotmassa) tijdens jongvolwassenheid.11 De piekbotmassa is een bepalende factor voor botmineraalstatus gedurende het leven, aangezien een hogere piekbotmassa betekent dat je een grotere botreserve hebt. De inname van voldoende calcium is echter belangrijk op elke leeftijd. Naast calcium speelt vitamine D ook een rol voor het onderhouden van de botten.9 Vitamine D zit van nature niet in melk, maar kan door het lichaam zelf worden aangemaakt via de zon.

Naast calcium draagt ook fosfor bij aan het behoud van de botten.8 Dit mineraal is een structureel component van de botten: maar liefst 80-85% van de totale hoeveelheid fosfor in het lichaam wordt opgeslagen in de botten.8 Fosfor draagt ook bij aan een normaal energiemetabolisme en aan het normaal functioneren van celmembranen.8

Conclusie

Melk is een product met verschillende nutriënten die geassocieerd zijn met gunstige gezondheidseffecten. Vanwege de vitamines, mineralen en hoogwaardige eiwitten past de consumptie van zuivel in een gezond en gevarieerd voedingspatroon. De consumptie van zuivel is daarom wereldwijd opgenomen in richtlijnen voor gezonde voeding.

Lees meer:

Referenties

  1. Voedingscentrum (z.d.) Melk en melkproducten. Geraadpleegd van https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/melk-en-melkproducten.aspx.
  2. RIVM. NEVO-online versie 2019/6.0. Published 2019. https://nevo-online.rivm.nl/
  3. Voedingscentrum (z.d.) Eiwitten. Geraadpleegd van https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/eiwitten.aspx.
  4. Verreijen A.M., Tieland M., Weijs PJM. Eiwitten. In: Former M., van Asseldonk G., Drenth J., Schuurman C. (eds) Informatorium over Voeding en Diëtetiek – Supplement 101 – april 2019. Bohn Stafleu van Loghum, Houten. Published online 2019.
  5. EFSA. Scientific Opinion on Dietary Reference Values for protein. EFSA J. 2012;10(2):1-66. doi:10.2903/j.efsa.2012.2557
  6. EFSA. Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to riboflavin (vitamin B2) and contribution to normal energy-yielding metabolism (ID 29, 35, 36, 42), contribution to normal metabolism of iron (ID 30, 37), maintenance of normal skin and m. EFSA J. 2010;8(10):1-28. doi:10.2903/j.efsa.2010.1814
  7. EFSA. Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to vitamin B12 and contribution to normal neurological and psychological functions (ID 95, 97, 98, 100, 102, 109), contribution to normal homocysteine metabolism (ID 96, 103, 106), maintena. EFSA J. 2010;8(10):1-23. doi:10.2903/j.efsa.2010.1756
  8. EFSA. Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to phosphorus and function of cell membranes (ID 328), energy-yielding metabolism (ID 329, 373) and maintenance of bone and teeth (ID 324, 327) pursuant to Article 13(1) of Regulation (EC) . EFSA J. 2009;7(10):1-17. doi:10.2903/j.efsa.2009.1219
  9. EFSA. Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to iodine and contribution to normal cognitive and neurological function (ID 273), contribution to normal energy-yielding metabolism (ID 402), and contribution to normal thyroid function an. EFSA J. 2010;8(10):1-15. doi:10.2903/j.efsa.2010.1800
  10. EFSA. Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to potassium and maintenance of normal muscular and neurological function (ID 320, 386) and maintenance of normal blood pressure (ID 321) pursuant to Article 13(1) of Regulation (EC) No 192. EFSA J. 2010;8(2):1-17. doi:10.2903/j.efsa.2010.1469
  11. EFSA. Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to calcium and maintenance of bones and teeth (ID 224, 230, 231, 354, 3099), muscle function and neurotransmission (ID 226, 227, 230, 235), blood coagulation (ID 230, 236), energy-yielding . EFSA J. 2009;7(10):1-27. doi:10.2903/j.efsa.2009.1210
  12. EFSA. Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to calcium and vitamin D and maintenance of bone (ID 350) pursuant to Article 13(1) of Regulation (EC) No 1924/2006. EFSA J. 2009;7(10):1-14. doi:10.2903/j.efsa.2009.1272
  13. Regulation (EU) No 1169/2011 of the European parliament and of the council. Off J Eur Union. Published online 2011:Annex XIII, XV. doi:10.1075/ttwia.27.04ker
  14. van de Kamp ME, Saridakis I, Verkaik-Kloosterman J. Iodine content of semi-skimmed milk available in the Netherlands depending on farming (organic versus conventional) and heat treatment (pasteurized versus UHT) and implications for the consumer. J Trace Elem Med Biol. 2019;56(August):178-183. doi:10.1016/j.jtemb.2019.08.008
  15. Yang X, Zhai Y, Zhang J, Chen JY, Liu D, Zhao WH. Combined effects of physical activity and calcium on bone health in children and adolescents: a systematic review of randomized controlled trials. World J Pediatr. 2020;16(4):356-365. doi:10.1007/s12519-019-00330-7